Д?РІСТІ? ТА?ЫРЫБЫ: БАКТЕРИЯЛАРДЫ? ФИЗИОЛОГИЯСЫ


The Presentation inside:

Slide 0

Министерство здравоохранения Республики Казахстан Д?РІСТІ? ТА?ЫРЫБЫ: БАКТЕРИЯЛАРДЫ? ФИЗИОЛОГИЯСЫ м.?.к., доцент Ахметова С?уле Балтабай?ызы


Slide 1

Бактериялар физиологиясы - бактерияларды? тіршілігін, зат алмасуын, ?оректенуін ж?не ?орша?ан ортамен ?арым ?атынасын зерттейді. Луи Пастер


Slide 2

МЕТАБОЛИЗМ Микроб жасушасында ?тіп жат?ан барлы? тіршілікті ?амтамасыз ету реакцияларын зат алмасу немесе метаболизм деп атайды. Зат алмасу барысында пайда болатын аралы? ?німді –метаболит деп атайды.


Slide 3

?ОРЕКТЕНУ Т?РІ БОЙЫНША ТІРШІЛІК ИЕЛЕРІ ЕКІ ТОП?А Б?ЛІНЕДІ: голозойлы, голофитті. Голозойлы – ?оректену т?рі жануарлар?а т?н (жо?ары сатыдан ?арапайымдылар?а дейін). Микробтар голофитті ?оректені типіне жатады. Оларда ?оректену ?шін ?оректену м?шелер жо?, ?оректік заттар дене беткейі ар?ылы енеді.


Slide 4

МИКРОБТАРДЫ? ?ОРЕКТЕНУ Т?РІ 1. Аутотрофтар немесе прототрофтар (гректі? autos- ?зім, trophe- ?оректену)-?з жасушаларын ??руда к?міртегін ауада?ы СО2 - нен сі?іретіндер. 2. Гетеротрофтар (грекше heteros- бас?а)-к?міртегіні органикалы? ?осылыстардан пайдаланатындар. Же?іл сі?ірілетін к?міртегі к?здері гексозалар, к?патомды спирттер, амин?ыш?ылдар болып табылады.


Slide 5

ГЕТЕРОТРОФТАР ЕКІ ТОП?А Б?ЛІНЕДІ: МЕТАТРОФТЫ Ж?НЕ ПАРАТРОФТЫ МИКРООРГАНИЗМДЕР Метатрофтар, немесе сапрофиттер, ?орша?ан ортада?ы тіршілігін жой?ан организмдер ?алды?тарын ыдыратады.. Паратрофтар (греч. parasitos — арамтама?) паразиттер, иесіні? а?засыны? ішінде немесе сыртында тіршілік етеді ж?не оны? есебінен ?оректенеді.


Slide 6

АЗОТТЫ ЗАТТАРДЫ ИГЕРУІ ?АБІЛЕТІ БОЙЫНША МИКРОБТАР Т?РТ ТОП?А Б?ЛІНЕДІ: Протеолитикалы?, таби?и а?уыздарды, пептидтерді, ж?не амин?ыш?ылдарды ыдырату?а ?абілетті. Дезаминдік, а?уызды? заттарды емес, тек жеке амин?ыш?ылдарды ыдырату?а ?абілетті. Нитрит-нитратты, тоты??ан азот т?рлерін игеруге ?абілетті. Азотфиксирлеуші, атмосфералы? азотпен ?оректенетін ?абілетті.


Slide 7

ТЫНЫС АЛУ Микробтарды? тыныс алуы — б?л биологиялы? процесс, тыныс алу немесе биологиялы? тоты?у, тоты?сыздандыру реакцияларына негізделген, н?тижесінде энергия АТФ пайда болады.


Slide 8

ТЫНЫС АЛУ Т?РІНЕ БАЙЛАНЫСТЫ Т?РТ ТОП?А ЖІКТЕЛЕДІ: Облигатты аэробтар. ?суі ж?не к?беюі тек ?ана оттегі бол?ан жа?дайда ?теді. Олар?а сіркесу?ыш?ыл бактериялары, туберкулез, сібір жарасы ?оздыр?ыштары ж?не т.б. жатады. Микроаэрофилді бактериялар – ?су ?шін оттегіні? 10% жеткілікті. Б?ндай жа?дай актиномициттерге, бруцеллдерге ?олайлы.


Slide 9

Факультативті анаэробтар. Оттегі бар ?рі оттегі жо? ортада да ?сіп-?нуге ?абілетті. Б?лар?а энтеробактерия ?оздыр?ыштары ж?не т.б. жатады. Облигатты анаэробтар. Энергияны алу ?шін оттегіні ?олданбайды. Зат алмасу оларда –ашыту ар?ылы ж?реді. Анаэробты жа?дай сіреспе, ботулизм, газды гангрена ?оздыр?ыштарын ж?не т.б. ?ажет.


Slide 10

МИКРООРГАНИЗМДЕРДІ ДА?ЫЛДАНДЫРУ


Slide 11

ЖАСУШАНЫ? ?СУІ – жасуша массасыны? артуына ?келетін барлы? ??рылымдар мен ??раушыларды ?йлесімді жа??ырту. К?БЕЮ –популяцияда жасушалар саныны? артуы. К?БЕЮ: прокариоттар – к?лдене? бинарлы? б?ліну, са?ырау??ла?тар– спора т?зу.


Slide 12

К?бею ДН? репликациясы; Жасушааралы? кедергіні? т?зілуі (ЦПМ пайда болуы); Пептидогликан, биополимерлер, рибосомалар, цитоплазманы? синтезі Бастап?ы жасушаларды? б?лінуі


Slide 13

БАКТЕРИЯЛАРДЫ? ?СУІ С?йы? орталарда ?оректік орта бетінде пленка пайда болды; Біртекті лайланады; Т?нба т?зіледі. ?атты орталарда ?лшем,пішін, беті, бояу, м?лдірлігі, т.б. сипатталатын колониялар


Slide 14

ГЕНЕРАЦИЯ УА?ЫТЫ Жасушаны? б?лінуі ж?зеге асатын кезе?. Мына?ан т?уелді: Бактерия т?ріне Популяция жасына ?оректік орта ??рамына Температура?а


Slide 15

БАКТЕРИЯ ПОПУЛЯЦИЯСЫНЫ? ДАМУ ФАЗАЛАРЫ Егер к?бею уа?ытына байланысты жасалынатын жасушалар саныны? т?уелділігін аны?тау ?шін, абсцисса ?сіне уа?ытты салып, ал ордината ?сіне жасушалар санын салып график ??ратын болса, ?су ?исы?ы деп аталатын ?исы? сызы? алынады.


Slide 16

БАКТЕРИЯ ДА?ЫЛЫНЫ? ?СУ САТЫСЫ Лаг-фаза Жасушаны? б?лінуі болмайды


Slide 17

БАКТЕРИЯ ДА?ЫЛЫНЫ? ?СУ САТЫСЫ ?су ?ар?ыны о? Жасушаны? б?ліну ?ар?ыны артады


Slide 18

БАКТЕРИЯ ДА?ЫЛЫНЫ? ?СУ САТЫСЫ Экспоненциалды? (логарифмдік) фаза. Жасушаларды? т?ра?ты т?рде максималды? жылдамды?пен б?лінуімен сипатталады.


Slide 19

БАКТЕРИЯ ДА?ЫЛЫНЫ? ?СУ САТЫСЫ ?су ?ар?ыны теріс Жасушаны? б?ліну ?ар?ыны т?мендейді.


Slide 20

БАКТЕРИЯ ДА?ЫЛЫНЫ? ?СУ САТЫСЫ Стационарлы? фаза. Тірі жасушаларды? саны т?ра?ты


Slide 21

БАКТЕРИЯ ДА?ЫЛЫНЫ? ?СУ САТЫСЫ ?лім фазасы. Тірі жасуша саны т?мендей бастайды.


Slide 22

БАКТЕРИЯ ДА?ЫЛЫНЫ? ?СУ САТЫСЫ Логарифмдік ?лу фазасында Тірі жасуша саны максималды жылдамды?та ?луімен сипатталады.


Slide 23

БАКТЕРИЯ ДА?ЫЛЫНЫ? ?СУ САТЫСЫ ?лу жылдамды?ыны? т?мендеуі Тірі жасуша саны т?мен жылдамды?ты? ?луімен сипатталады


Slide 24

БАКТЕРИЯ ДА?ЫЛЫНЫ? ?СУ САТЫСЫ Минималды стационарлы фаза Тірі жасуша саны минималды.


Slide 25

БАКТЕРИЯЛАРДЫ? ?СУІНЕ ?СЕР ЕТЕТІН ФАКТОРЛАР Температура. Аэрация. Ортада сутегі иондарыны? концентрациясы ?оректік орта ??рамы


Slide 26

ТЕМПЕРАТУРА Психрофилдер - -10 до +20 °С шегінде ?су температура облысы. 0°С кезінде ж?не теріс температураларда ?суге ?абілетті. Психрофилдер: облигатты (?15°С - 20°С) ж?не факультативті (? 20°С кезінде де ?су).


Slide 27

ТЕМПЕРАТУРА Термофилдер – жылу с?йгіш микроорганизмдер ( 45—50 °С-тан жо?ары). 4 топшалары: Термотолерантты т?рлері 10 –нан 55 — 60?С-?а дейін ?седі, оптимальды облысы 35—40°С. Факультативтік термофилдер - ?суіні? е? жо?ары температурасы 50 мен 65°С аралы?ында, біра? б?лме температурасында да к?бейе алады (20°С). Облигатты термофилдер 70°С кезінде ?седі ж?не 40°С-тан т?мен температурада ?спейді. Экстремальды термофилдер - оптимум 80—105°С, ?суіні? е? т?менгі шегі 60°С ж?не жо?ары, е? жо?ары температурасы —110°С-?а дейін.


Slide 28

ТЕМПЕРАТУРА Мезофилдер - ?суіні? оптимальды температурасы 30—45°С, минимум – 10 - 15°С. К?рсетілген топ?а к?птеген микроа?залар тобы, соны? ішінде ауру тудырушы микроорганизмдер жатады. Адам мен жылы ?анды жануарлар ?шін патогенді бактериялар ?шін температуралы? оптимум шамамен 37°С ??райды.


Slide 29

АЭРАЦИЯ Микроорганизмдер тек еріген оттегіні ?ана пайдалана алады. С?йы?ты оттегімен байыту ?шін– с?йы? ж?не газ фазаларыны? жанасу ауданыны? арттыру (ж??а ?абат, араластыру, шай?ау). Еріген оттегіні толы? байланыстыру ?шін – ?оректік орталарды ?айнату, арнайы ?ондыр?ыларды пайдалану (анаэростаттар, эксикаторлар).


Slide 30

СУТЕГІ ИОНДАРЫНЫ? КОНЦЕНТРАЦИЯСЫ К?птеген бактериялар –рН-нейтралды. Актиномицеттер, кейбір бактериялар – аса жо?ары сілтілік рН. са?ырау??ла?тар – ?ыш?ыл рН.


Slide 31

ЖАСАНДЫ ?ОРЕКТІК ОРТАЛАРДЫ? ЖІКТЕЛУІ Консистенциясына байланысты с?йы? жартылай с?йы? (агар 0,5%) ты?ыз(агар 1,5-2%)


Slide 32

ЖАСАНДЫ ?ОРЕКТІК ОРТАЛАРДЫ? ЖІКТЕЛУІ ??рамына байланысты Таби?и ?арапайым ет-пептонды агар ж?не сорпа (ЕПА ж/е ЕПС) желатин с?т жемістерді? б?ліктері к?рделі ?арапайым + ?оспалар Синтетикалы?


Slide 33

ЖАСАНДЫ ?ОРЕКТІК ОРТАЛАРДЫ? ЖІКТЕЛУІ ?олдану ма?сатына ?арай Негізгі Универсалды (?арапайым таби?и) Арнайы (к?рделі таби?и) Элективті (селективті) Дифференциалды?-диагностикалы? Консервлі


Slide 34

АГАР – балдырлардан алынатын полисахарид. Ол 1000С температурада бал?ып, 45-500С – та ?атады. Жартылай с?йы? орта жасау ?шін 0,5%, ж?не ты?ыз орталар ?шін 1,5-2% концентрацияда агар ?осылады. ?ЙЫ?АН ?ОРЕКТІК ОРТАЛАР – б?л ??рамында ?ан сарысуы немесе а?уызбен (мысалы, ж?мырт?а) байытыл?ан орталар. ТАБИ?И ОРТАЛАР ет, балы? ж?не жеміс ж?не т.б. таби?и ?німдерден дайындалады. ?АРАПАЙЫМ ТАБИ?И ОРТАЛАР таби?и ?німдерден дайындалады. К?РДЕЛІ ТАБИ?И ОРТАЛАР таби?и ?німдерге ?оспалар ?осылады (боя?ыштар, ?ант, антибиотиктер, ?ан ж?не т.б.)


Slide 35


Slide 36


Slide 37


Slide 38

?су факторлары ?су факторларына ?ажеттілік– т?ра?ты белгі. Амин ?ыш?ылдары. Пуриндік ж?не пиримидиндік негіздер. Липидтер. Д?румендер (?сіресе В тобыны?).


Slide 39

?оректік заттарды бактериялы? жасуша?а тасымалдау Пассивтік диффузия (концентрация градиенті бойынша). Же?ілдетілген диффузия (а?уыз-транслоказалар). Активті транспорт (концентрация градиентіне ?арсы) а?уыз-пермеазалар а?уыз-транслоказалар+фосфорлау


Slide 40

?оректік заттарды? бактериялы? жасушадан тасымалдануы Фосфотрансферазалы? реакция (фосфорлау). Котрансляциялы? секреция (каналдар ??ру). Мембрананы? б?ршіктенуі.


Slide 41

НАЗАР АУДАР?АНДАРЫ?ЫЗ?А РАХМЕТ!!!


×

HTML:





Ссылка: