Wiek rozumu i poczatki nowych zalozen urbanistycznych


The Presentation inside:

Slide 0

Wiek rozumu i poczatki nowych zalozen urbanistycznych В XVIII в. наблюдается быстрое увеличение количества городов в России. Если к концу XVII в. число городов достигало 250, то в середине XVIII в. их было уже ок. 400. А город, как пишет С. С. Миняло, «становится в значительно большей степени средой распространения тех явлений общественно-культурной жизни, которые были связаны с утверждением новой культуры, новых эстетических веяний, основанных на началах светскости и рационализма. Именно в городе возникают новые социально-культурные учреждения – светские школы, Академия наук, университет, библиотеки и т.д. Возрастает роль города как проводника культурного влияния на сельскую местность по сравнению с XVII веком». Wzrost liczby miast. Koniec w. XVII – ok. 250, pol. XVIII w. – ok. 400. Miasta jako osrodki nowej sekularyzowanej kultury (tu pojawiaja sie swieckie szkoly, Akademia Nauk, uniwersytet, biblioteki). 2017-05-16 1 Eliza Malek


Slide 1

Proby „europeizacji” Moskwy 2017-05-16 2 Eliza Malek


Slide 2

? Стремление Петра вырваться к «Европии», опираясь на собственный и зарубежный архитектурный опыт, в Москве еще не дало перевеса в пользу нового и закончилось компромиссно. Переход к новому качеству, – утверждает В. В. Кириллов, – оказался возможным лишь в ситуации Петербурга, где была сделана еще одна попытка создать европейское, но теперь уже на новом, совсем пустом месте, соотносимом не с Москвою, а с масштабами всей страны, поставив город на самой границе с Западом близ побережья Балтийского моря. Поначалу использование здесь опыта организованного строительства городов XVII в. не увенчалось успехом. Петербург, сложившийся к 1712 г., когда он не был еще столицей, потом весь перестраивался руками иностранцев на «европейский манир».(Кириллов). Dazenie Piotra I do dorownania Europie (wywolane jego obcowaniem z cudzoziemcami w Niemieckiej kolonii w Moskwie i za granica) w starej stolicy nie moglo sie udac. 2017-05-16 3 Eliza Malek


Slide 3

Decyzja o budowie Petersburga powstala w glowie cara Piotra I (1682-1725) w okresie wojny polnocnej (1700-1721). Po zwyciestwie nad Szwedami zrozumial, ze marzenie jego przodkow o dostepie do Morza Baltyckiego moze sie ziscic. Kapitulacja szwedzkiej twierdzy Noteburg (1702) u zrodel Newy i twierdzy Nienszac (1703) polozonej u ujscia tej rzeki do Zatoki Finskiej otwieraly Rosjanom upragniony dostep do Baltyku. Aby zwyciestwo przypieczetowac, trzeba bylo zdobyta przestrzen zagospodarowac i umocnic. Po naradzie wojennej Piotr zadecydowal, ze wykorzysta do tego celu Noteburg (dawny Orieszek), ktory przemianowal na Schlusselburg, czyli miasto-klucz, i rozpoczal poszukiwanie miejsca na zalozenie nowej fortecy. Wybor padl na wyspe Lust-Eland, czyli Wesola (albo Zajecza) Wyspe, usytuowana pomiedzy dwiema odnogami Newy, gdzie 16 maja (27 maja wg nowego stylu) 1703 r. polozyl kamien wegielny pod budowe nowej twierdzy. 2017-05-16 4 Eliza Malek


Slide 4

2017-05-16 5 Eliza Malek


Slide 5

A. G. Rudakow, Domek Piotra 29 czerwca rozpoczeto tam budowe drewnianego soboru pod wezwaniem sw. sw. Piotra i Pawla, a samej twierdzy nadano nazwe Sankt Petersburg. Pozniej zaczeto ja nazywac Pietropawlowska, choc w oficjalnych dokumentach nazwa taka nie wystepuje. Budowa nadzorowana przez Piotra I i jego najblizszych wspolpracownikow (Aleksandra Mienszykowa, Lwa Naryszkina, Nikite Zotowa, Trubeckiego i Gawryle Golowkina) postepowala szybko, glownie dzieki wykorzystaniu ok. 15 000 jencow szwedzkich. 2017-05-16 6 Eliza Malek


Slide 6

Twierdze otoczono walami ziemnymi i bastionami. 14 maja 1704 r. oddano z walow pierwsza salwe armatnia na czesc kolejnego zwyciestwa Rosjan nad Szwedami. 28 wrzesnia 1704 r. w liscie do Mienszykowa car po raz pierwszy nazwal Petersburg „stolica”, co daje prawo przypuszczac, ze juz wtedy myslal o budowie miasta, a nie tylko twierdzy. Dla siebie kazal zbudowac na brzegu Newy drewniany domek, towarzyszacy mu wielmoze rowniez wznosili drewniane, a pozniej murowane domy dla swoich potrzeb. 2017-05-16 7 Eliza Malek


Slide 7

Wnetrze domku Piotra I 2017-05-16 8 Eliza Malek


Slide 8

Twierdza Pietropawlowska Wedlug petersburskiej legendy 300 lat temu Piotr I, obchodzac Wyspe Zajecza, wycial dwa kawalki darni, ktore ulozyl jeden na drugim na ksztalt krzyza, mowiac: „Tu bedzie miasto!”. Potem wzial lopate i zaczal kopac row. Wtedy nad Wyspa Zajecza pojawil sie orzel i zaczal szybowac nad carem. Kiedy row osiagnal dlugosc 2 arszynow, a stalo sie to 16 maja 1703 r., w dzien Swietej Trojcy, car wlozyl do kamiennej skrzynki, poswieconej przez popa, zlota szkatule z relikwiami Andrzeja Apostola, kazac na wieku wyryc napis: „Roku Panskiego 1703, maja 16, Wielki Hosudar Car i Wielki Ksiaze Piotr Aleksiejewicz, Samodzierzca Wszech Rosji, zalozyl miasto Sankt Petersburg”. Polozywszy kamien wegielny pod budowe miasta, car, jak glosi legenda, wlasnorecznie zbudowal sobie drewniany domek i rozpoczal budowe drewnianej cerkwi pw. sw. Trojcy. 2017-05-16 9 Eliza Malek


Slide 9

Tyle legenda. Najstarsza budowla Petersburga byla Twierdza Pietropawlowska, ktora jest naszym pierwszym celem. Pomyslana jako obiekt obronny z bastionami wyposazonymi w armaty, byla w istocie wiezieniem. Masywne kamienne sciany i wydzielone cele mialy sluzyc jako miejsce odosobnienia. Budowe twierdzy nadzorowal sam car, a pod jego nieobecnosc ktos z jego najblizszego otoczenia. 2017-05-16 10 Eliza Malek


Slide 10

Petersburg 1720 r. oczami Polaka Kto by chcial miasto Petersburg nalezycie opisac, powinien by byc tam przed zalozeniem miasta i widziec, co na tem miejscu bylo, gdzie teraz wielkie murowane miasto pobudowano. Rzeka wielka, Newa, szeroka i gleboka plynie przez miasto, oraz odnogi jej i kanaly przestronne, nad ktoremi regularnie miasto osiadlo. Na tem to miejscu, jakom sie dowiedzial, bylo niegdys chalup 15 zamieszkalych przez rybakow szwedzkich. Po zajeciu tej okolicy przez Moskali spalono te wies, a car JMC kazal sobie tu postawic chalupke malenka o dwoch izdebkach, w ktorych mieszkal. Chalupka ta teraz jeszcze stoi pokryta dachowka, lecz bez okien, ale dla lepszego jej zachowania otoczona parkanem; stoi ona miedzy Collegium Senatorum a palacem Jagarynowym niedaleko rzeki. Tu mieszkajac kreslil car plan miasta i rozmierzal brzegi rzeki, jej odnogi i kanalow. Miasto jest dzis juz wielkie, a coraz wiecej je zabudowuja i jezeli car jaki wiek jeszcze pozyje, wielka z niego utworzy machine. Petersburg w roku 1720 wedlug opisu Polaka, „Przewodnik Naukowy i Literacki” 1877, t. V. 2017-05-16 11 Eliza Malek


Slide 11

Geometryzm przestrzeni miejskiej Pierwsze kompleksowe koncepcje urbanistyczne nowej stolicy przedstawili zaproszeni przez Piotra I architekci – Wloch urodzony w Szwajcarii – Domenico Trezzini i Francuz Jan Baptysta Leblond. Trezzini chcial rozbudowac miasto na Wyspie Wasilewskiej i zaproponowal, aby teren wyspy pocieto w regularna szachownice, stworzona przez 3 glowne rownolegle usytuowane prospekty, poprzecinane liniami, ktore mialy sie stac, ale nigdy nie staly sie kanalami. Koncepcja urbanistyczna Leblonda, ktory w 1716 r. na zaproszenie Piotra przybyl nad Newe, zakladala natomiast, ze miasto bedzie mialo forme ogromnej owalnej twierdzy. Architekt uwzglednil w swoim planie juz istniejace obiekty (np. Twierdze Pietropawlowska i Admiralicje) oraz – podobnie jak Trezzini – zaplanowal podzial przestrzeni miejskiej na geometrycznie doskonale uklady linii, kanalow i ulic, nie bral jednak pod uwage trudnych warunkow klimatycznych. 2017-05-16 12 Eliza Malek


Slide 12

Projekt Leblonda, 1717 r. Projekt wzorcowego domu dla dobrze urodzonych 2017-05-16 13 Eliza Malek


Slide 13

План Санкт-Петербурга И.Б.Хоманна. 1716–1718 2017-05-16 14 Eliza Malek


Slide 14

Новые принципы градостроительства сочетались с прививкой новой архитектурной «моды». Новый (и в то же врмя единый) характер городской застройки новой столицы создается благодаря системе типовых зданий. Их основой стали разработанные видными иностранными архитекторами (Д. Трезини и Ж.-Б. Леблоном) проекты одно- и двухэтажных жилых домов (см. рисунки ниже) для «подлых» и для «именитых» петербуржцев. 2017-05-16 15 Eliza Malek


Slide 15

Jednolitosc architektoniczna Petersburga uzyskiwano dzieki zastosowaniu zasady typowosci. Trezzini zaprojektowal dwuizbowy domek dla „podlego ludu” i nieco wiekszy dla bardziej zamoznych, choc rowniez z nizszego stanu (rys. D. Trezzini, Projekty wzorcowych domow „dla podlego ludu”], a Leblond – pietrowy dom dla dobrze urodzonych (J. Leblond, Projekt wzorcowego domu dla dobrze urodzonych/ rys.]. Wkrotce potem Piotr sfinasowal budowe jednego typowego domu, aby wszyscy mogli zobaczyc, jak powinni budowac wlasne siedziby. Rozmiary budowli mozna bylo powiekszac poprzez sumowanie podstawowego modulu (tak np. budowano Palac Letni Piotra I). 2017-05-16 16 Eliza Malek


Slide 16

Zasada typowosci (modele domow Domenico Trezzini) 2017-05-16 17 Eliza Malek


Slide 17

Nowoscia, ktora w sposob zasadniczy roznila Petersburg od pozostalych miast rosyjskich, bylo budowanie wolno stojacych domow wzdluz linii ulicy, w rownych odleglosciach pomiedzy budynkami, ktore laczono ogrodzeniami. Wolno stojace domy tworzyly jakby jedna wspolna fasade (czesto tez stykaly sie scianami szczytowymi, dzieki czemu zuzywano mniej deficytowego materialu, jakim na tym terenie byl kamien). Dbano o to, aby glowne fasady byly zwrocone ku ulicy, rzece lub kanalowi. 2017-05-16 18 Eliza Malek


Slide 18

Nieznany autor, Gmach Dwunastu kolegiow (druga polowa XVIII w.) 2017-05-16 19 Eliza Malek


Slide 19

wybudowany w latach 1722 – 1744 wg projektu Domenica Trezziniego z przeznaczeniem dla wyzszych instytucji panstwowych. Zgodnie z pomyslem Piotra I kompleks ten, skladajacy sie z dwunastu polaczonych ze soba korpusow, stanowiacych calosc, mial symbolizowac jednosc aparatu panstwowego Rosji – dziesieciu kolegiow, czyli ministerstw, oraz senatu i synodu. 2017-05-16 20 Eliza Malek


Slide 20

Charakterystyczna cecha architektury petersburskiej poczatku XVIII w. byly tez kryte dachowka lamane mansardowe dachy. Ozdabiano je okienkami oswietlajacymi poddasze (lukarnami). Pozostale otwory okienne byly proste, ale obwiedzione dekoracyjnymi „nalicznikami”, plastyka scian malo wyrazista, bez wyraznych wystepow i wglebien, co jednak rekompensowaly pomalowane na zdecydowane kolory tynki. 2017-05-16 21 Eliza Malek


Slide 21

Rosjanie przyzwyczajeni do budownictwa drewnianego, w ktorym byli mistrzami, z trudem oswajali sie z kamienna architektura, dlatego wewnetrzne sciany i sufity murowanych domow zazwyczaj tynkowano, a w bogatych domach obciagano wzorzystymi tkaninami lub wykladano drewnem. Piece, a czasem i cale sciany, np. niektore komnaty palacu Mienszykowa i Palacu Letniego Piotra I, wykladano tez holenderskimi niebiesko-bialymi kafelkami. Nowoscia byly takze duze okna, a w wystroju pokojow mieszkalnych obrazy (a nie – jak dotychczas – ikony!!!) i lustra wieszane na scianach, parkiety, europejskie meble i zastawa stolowa. Domy ogrzewano piecami, czasem wydzielajac w nich letnia i zimowa (ogrzewana) strone. 2017-05-16 22 Eliza Malek


Slide 22

Letni palac Piotra 1710-1714 (D. Trezzini) 2017-05-16 23 Eliza Malek


Slide 23

А. ZUBOW, PETERSBURG - WIDOK NA TWIERDZE PIETROPAWLOWSKA I PLAC TROICKI (1721)] 2017-05-16 24 Eliza Malek


Slide 24

Набережные величавой Невы и ее притоков постепенно укреплялись и одевались камнем, в городе строились корабельные верфи и заводы, работающие для флота, армии и царского двора. Nabrzeza Newy i jej doplywow stopniowo byly umacniane kamiennymi plytami, w miescie budowano stocznie i fabryki pracujace na potrzeby floty, armii i dworu carskiego. 2017-05-16 25 Eliza Malek


Slide 25

Новшества петровского времени не ограничивались заменой традиционного деревянного строительства каменным. Изменения коснулись и внутреннего убранства жилых домов, и окружающего их пространства. Граф М. М. Щербатов, помнивший былые времена, писал с негодованием, что в допетровское время никому и в голову не приходило тратить столько денег на лишнию с его точки зрения расточительность, что даже царь и бояре обходились помещениями небольшими по размерам и обставленными самой необходимой мебелью. Innowacje w zakresie budownictwa nie ograniczaly sie do zastepowania tradycyjnego budownictwa drewnianego – kamiennym. Zmiany dotyczyly takze wyposazenia wnetrz i przestrzeni otaczajacej nowe domy. Hrabia M. Szczerbatow, ktory dobrze pamietal dawne czasy, pisal z oburzeniem, ze w czasach przedpiotrowych nikomu do glowy nie przychodzila mysl o tym, zeby tracic tyle pieniedzy na zbyteczne z jego punktu widzenia wydatki, ze nawet carowi i bojarom wystarczaly niewielkie pokoje wyposazone w najbardziej niezbedne dla zycia meble. 2017-05-16 26 Eliza Malek


Slide 26

Palac Mienszykowa - pierwszego gubernatora i budowniczego Petersburga, jednego z najwierniejszych wspolpracownikow Piotra I. Jest to pomnik architektury i historii o wyjatkowym znaczeniu. Jeden z najwczesniejszych kamiennych palacow nowej stolicy, zbudowany w latach 1710 – 1714 przez Giovanniego Fontane i Gottfrieda Johannesa Schadela w stylu wczesnego baroku, to budynek dwupietrowy, kryty lamanym dachem z mansardowymi oknami po raz pierwszy w Rosji wykonanymi ze szkla. Wspaniale wyposazone wnetrza i goscinnosc gospodarza sprawily, ze palac stal sie osrodkiem spolecznego i politycznego zycia mlodej stolicy. To tutaj organizowano przyjecia dyplomatyczne, omawiano plany operacji wojennych i zabudowy miasta, a takze bawiono sie na „assamblejach”. 2017-05-16 27 Eliza Malek


Slide 27

"Дом светлейшего князя Меншикова". С гравюры А. Ростовцева. 1716 г. 2017-05-16 28 Eliza Malek


Slide 28

wyglad dzisiejszy 2017-05-16 29 Eliza Malek


Slide 29

Wnetrza palacowe


Slide 30


Slide 31

Architektura sakralna Europejskosc nowej stolicy jeszcze bardziej rzucala sie w oczy w architekturze sakralnej. Juz zbudowany przez D. Trezziniego na wzor protestanckiej kirki sobor sw. sw. Piotra i Pawla na terenie Twierdzy Pietropawlowskiej niczym nie przypominal kopulastych trojnawowych soborow rosyjskich, a stojaca obok strzelista wielokondygnacyjna dzwonnica nie byla wcale podobna do dzwonnic Nowogrodu, Pskowa czy stolecznej Moskwy. 2017-05-16 32 Eliza Malek


Slide 32

SOBOR PIETROPAWLOWSKI ZA CZASOW PIOTRA ( W TLE SOBOR TROICKI) 2017-05-16 33 Eliza Malek


Slide 33

Ogrody i parki Duza czesc miasta zajmowaly regularne parki, ktore zaczeto tu zakladac juz w 1704 r. Najpierw powstal Ogrod Letni Piotra I, pozniej Ogrod Jekateryninski (1711-1724, w rezydencji Katarzyny I), ogrod przy budynku Dwunastu Kolegiow, Ogrod Michajlowski (przebudowany w latach 1741-45 i w 1825), wreszcie ogrody wokol palacow wielmozow. 2017-05-16 34 Eliza Malek


Slide 34

2017-05-16 35 Eliza Malek


Slide 35

Letni sad Piotra I (grawiura 1716 r.) 2017-05-16 36 Eliza Malek


Slide 36

Nowa stolica Budowa Petersburga postepowala na tyle szybko, ze juz w 1710-1711 r. Piotr I nakazal wysokim urzednikom, a w slad za nimi senatorom i ministrom, przeprowadzke ze starej do nowej stolicy. W 1712 r. do Petersburga przeniesli sie dyplomaci. Zaczeto tez akcje przesiedlania szlachty. Piotr hojnie przydzielal wszystkim dzialki, zmuszajac do budowania nowych siedzib. 2017-05-16 37 Eliza Malek


Slide 37

Rozdzielono to miasto na bardzo wielkie spatium, w ktorem kazdy senator, minister i bojarzyn powinien miec palace, niejeden i trzy postawic musial, kiedy kazano. Szczesliwy byl ten, ktoremu grunt na suchem miejscu wydzielono, ale komu w udzial dostaly sie blota i trzesawiska, zagrzal sobie czola niz ugruntowal fundamenta i nizli las wykopal, bo im blizej morza, tem grunt nizszy i blotniejszy. Teraz jeszcze, choc palace juz pokonczone, trzesa sie, gdy wozek kolo nich przejezdza, i to dla slabego fundamentu. Strona ta ma juz pozor miasta, posiada palace, szluzy i wielkie budynki z oficynami i wszelkiemi wygodami i dalej jeszcze ku Kronstatowi jest niemalo miejsca, gdzie sie juz zaczynaja murowac i budowac i gdzie juz kilka tysiecy mieszczan osiadlo az po samo morze. Petersburg w roku 1720 wedlug opisu Polaka, „Przewodnik Naukowy i Literacki” 1877, t. V 2017-05-16 38 Eliza Malek


Slide 38

Powierzchnia miasta byla poczatkowo niewielka, ale juz w latach 20. XVIII w. na niskich brzegach Newy, na wyspach wyrosly szeregi jednopietrowych domow, nad ktorymi gorowaly iglice cerkwi przypominajace maszty statkow. Centralna czesc miasta powstawala na lewym brzegu Newy, a ulice rozchodzily sie promieniscie od centrum na odleglosc 1-2 km. Jedna z nich, nazwana Newska Perspektywa (pozniejszy Newski Prospekt) prowadzila na wschod przez bloto i lasy az do rzeki Fontanki, ktora do konca XVIII w. stanowila naturalna granice miasta. Za Fontanka ciagnely sie juz lasy pelne dzikiego zwierza. Fasady domow zwrocone byly ku ulicom i nabrzezom, rzekom i kanalom, nie odgradzano ich od ulic (jak w innych miastach rosyjskich) murem czy parkanem. 2017-05-16 39 Eliza Malek


Slide 39

W miescie, ktore powstalo poprzez „obudowe” pogranicznej twierdzy, kwitl przemysl wojenny. Wokol stoczni (Admiralicja) wyrosly liczne manufaktury produkujace materialy na potrzeby przemyslu okretowego, na Ochcie i w Siestroriecku powstaly fabryki broni i amunicji, pojawily sie manufaktury produkujace luksusowe materialy (brokat, gobeliny, jedwab, sukno, zastawe stolowa, krysztaly, lustra) dla potrzeb dworu i wielmozow. Szybko rosla liczba mieszkancow, osiagajac w r. 1725 (roku smierci Piotra I) liczbe 40 000. 2017-05-16 40 Eliza Malek


Slide 40

Dwa lata panowania Katarzyny I (1725-1727) nie zmienily rytmu zycia stolicy, zagrozenie dla jej dalszego rozwoju pojawilo sie po objeciu tronu przez syna carewicza Aleksieja, Piotra II, ktory na przekor woli dziada zdecydowal sie przywrocic Moskwie status stolicy. W styczniu 1728 r. dwor carski, a za nim cala administracja, opuscil Petersburg, zostawiajac nie wykonczone palace i domy. Los okazal sie jednak laskawy dla Polnocnej Palmiry (jak nazywano Petersburg w XVIII w.). Po niespodziewanej smierci Piotra II w 1732 r. na tron wstapila bratanica Piotra I – Anna Joannowna, ktora zadecydowala o powrocie dworu i urzedow nad Newe. Petersburg znow zaczal sie budowac i rozszerzac swoje granice. 2017-05-16 41 Eliza Malek


Slide 41

Nieszczescie pomoglo... Po pozarach 1736 i 1737 r., ktory strawil cala niemal drewniana zabudowe na obszarze miedzy Mojka a ul. Milionowa (Niemiecka), powolano Komisje do Spraw Budowy Sankt Petersburga pod przewodnictwem Piotra Jeropkina. Opierajac sie na pomiarach geodezyjnych i uwzgledniajac charakter istniejacej zabudowy, Komisja ostatecznie zatwierdzila uklad promienisty, ktory do dzisiaj wyznacza historyczne centrum Petersburga. Na planie generalnym miasta wytyczono trzy prospekty wychodzace od Admiralicji: Newski, Wozniesienski i Gorochowy. Miasto podzielono na piec dzielnic, planujac dla kazdej z nich inny charakter zabudowy. Z planow tych najpelniej zrealizowano plan zagospodarowania Wielkiej Perspektywy, ktora ukazem z dnia 20 kwietnia 1738 roku zostala przemianowana na Newska Perspektywe (a pozniej na Newski Prospekt). 2017-05-16 42 Eliza Malek


Slide 42

Petersburg sie bawi Piotr lubil sie bawic i swoich poddanych zachecal do hucznego biesiadowania z udzialem kobiet. Wprowadzone w r. 1718 specjalnym ukazem „assambleje” daly poczatek licznym balom i maskaradom, ktore przez nastepne stulecia stanowily ulubiona rozrywke dworu carskiego, sluzac nie tylko zabawie, ale i celom propagandowo-politycznym (szczegolnie w XVIII w.). Maskarady odbywaly sie albo w okresie swiat (na Boze Narodzenie, Nowy Rok), albo z okazji koronacji czy wjazdu cara do stolicy wg z gory zaplanowanego scenariusza, nierzadko poprzedzaly je wielodniowe proby. W maskaradzie z okazji przeniesienia relikwii sw. Aleksandra Newskiego do Petersburga w 1724 r. uczestniczylo ok. 6000 osob. 2017-05-16 43 Eliza Malek


Slide 43

Po smierci Anny Joannowny na tronie osadzono maloletniego Joanna Antonowicza, w ktorego imieniu sprawowala rzady Anna Leopoldowna, wnuczka, przyrodniego brata Piotra I Iwana V, wspomagana przez swoich niemieckich ministrow. Noca 25 listopada 1741 r. w wyniku przewrotu palacowego tron objela corka Piotra I. Lata panowania Elzbiety Piotrowny (1741-1762) to nowy znaczacy etap w rozwoju Petersburga. Za jej rzadow miasto wzbogaci sie o wspaniale obiekty sakralne i budowle swieckie. Nowym blaskiem zajasnieja tez podmiejskie rezydencje, glownie Peterhof. 2017-05-16 44 Eliza Malek


Slide 44

Dwor Elzbiety Piotrowny i domy jej wielmozow kipialy od przepychu. Slynaca z upodobania do zabaw caryca byla zwolenniczka baroku, przypominajacego nieco wiedenskie rokoko. Jej nadworny architekt, Wloch z pochodzenia, B. Rastrelli, swietnie zrozumial potrzeby wladczyni, laczac monumentalny rozmach z niezwykla dekoracyjnoscia i dbaloscia o kazdy szczegol. Taki ksztalt otrzymal przebudowany przez Rastrellego Palac Zimowy (1754-62) oraz palace w rezydencjach podmiejskich – Peterhofie (1747-52) i Carskim Siole (1752-57). 2017-05-16 45 Eliza Malek


Slide 45

Kompleksowe myslenie architektow i urbanistow sprawia, ze w polowie w. XVIII budowle sakralne wraz z charakterystycznymi dla tego typu obiektow cechami (zlocone kopuly, dzwonnice) wlaczano w zespoly budynkow palacowych (np. w palacu Jekateryninskim w Carskim Siole, w palacu Aniczkowskim w Petersburgu). Jednoczesnie budowano nowe wazne obiekty sakralne, sposrod ktorych najciekawsze to monaster Smolny i sobor sw. Mikolaja zaprojektowany przez Sawwe Czewakinskiego. 2017-05-16 46 Eliza Malek


Slide 46

Lata panowania Elzbiety byly stosunkowo spokojne, totez miasto rozrasta sie, przybywa ludnosci (w polowie stulecia liczy juz 95 000 mieszkancow). W miescie buduje sie nie tylko palace, ale tez mnostwo domow czynszowych, sklepow i az 14 rynkow. W 1753 r. powstaja pierwsze banki (Bank Kupiecki i Bank Szlachecki). Ruch na ulicach zwiekszyl sie wowczas do tego stopnia, ze wladze zmuszone byly wprowadzic kary za zbyt szybka jazde karet. Niemniej jednak Petersburg lat 40.-60. XVIII w. wciaz jeszcze byl miastem na tyle mlodym, ze zwarta zabudowa (palace, rezydencje, dwory szlacheckie, gmachy urzedow i budynki manufaktur) sasiadowala z rozleglymi obszarami dzikiej przyrody i drewnianymi chalupkami ludnosci miejskiej. 2017-05-16 47 Eliza Malek


Slide 47

Teatr Warto tez pamietac, ze Elzbieta, bedac milosniczka teatru i muzyki, sprzyjala rozwojowi tych sztuk. Do Petersburga przyjezdzaja trupy teatralne z Niemiec, Wloch i Francji, z Jaroslawia sciaga do stolicy teatr Fiodora Wolkowa, powstaja pierwsze stale sceny teatralne (najpierw niemieckie, pozniej rosyjskie). Wydarzeniem wielkiej wagi bylo otwarcie w 1756 r. pierwszego stalego teatru dramatycznego (wystepowali w nim aktorzy z trupy Wolkowa, dyrektorem zostal poeta i dramaturg Aleksander Sumarokow). W 1750 r. Elzbieta wydala ukaz zezwalajacy na urzadzanie „wieczorkow z przyzwoita muzyka” i „wystawianie rosyjskich komedii” w domach prywatnych, co pozwolilo na zakladanie domowych teatrow. 2017-05-16 48 Eliza Malek


Slide 48

Corka Piotra dbala tez o rozwoj zalozonej przez ojca Akademii Nauk, za jej panowania Michail Lomonosow jako pierwszy z Rosjan uzyskal stanowisko profesora tej zdominowanej przez Niemcow placowki naukowo-dydaktycznej. W Petersburgu powstaja nowe szkoly, a wsrod nich Akademia Sztuk Pieknych (1757) i Korpus Paziow (1759), ktorych absolwenci zasila szeregi artystow i dobrze wyszkolonych oficerow. 2017-05-16 49 Eliza Malek


Slide 49

Ludnosc 1700 – kilkanascie chalup 1712 – przesiedlono do nowej stolicy 1000 rodzin szlacheckich, 500 rodzin kupieckich, 500 handlarzy i ok. 2.000 rzemieslnikow. 1730 – ok. 70.000 mieszkancow 1750 – ok. 95 000 mieszkancow Koniec XVIII w. –ponad 200.000 mieszkancow 2017-05-16 50 Eliza Malek


Slide 50

2017-05-16 51 Eliza Malek


×

HTML:





Ссылка: